خانه ملک مشهد ؛ محلی برای آشنایی با هنرمندان و آثار هنری

امتیاز 3 از 5

از بین 1 رای

به این محتوا امتیاز دهید

۱۳۹۹ ۲ فروردین
خانه ملک مشهد ؛ محل آفرینش صنایع دستی و هنرهای تجسمی

خانه ملک مشهد را می توان به عنوان یک موزه زنده هنری به شمار آورد؛ سایر مجموعه های هنری و گالری ها تنها شامل آثار هنرمندان است ولی در خانه ملک بازدیدکننده می تواند مستقیما خود هنرمند را در حین خلق اثر ببیند و همزمان از یک خانه تاریخی مشهد دیدن کند.

معرفی خانه ملک مشهد

 

خانه ملک مشهد را می توان به عنوان یک موزه زنده به شمار آورد؛ سایر مجموعه های هنری تنها شامل آثار هنرمندان است ولی در خانه ملک بازدیدکننده می تواند مستقیما خود هنرمند را ببیند. می توان او را در حین خلق اثر دید. در اینجا تعامل و ارتباط به راحتی صورت می گیرد. به علاوه از ابتدا قرار بوده کارهایی که در این مجموعه خلق می شود آثار نفیس هنری باشد. به همین مناسبت در هر رشته از بهترین و برترین اساتید استفاده می شود تا کاری که تولید می گردد بعدا در موزه ها یا نمایشگاه های داخلی و خارجی استفاده شده و معرفی کننده آن هنر ایرانی باشد.

در کنار این اساتید هنرآموزانی قرار گرفته اند و به شیوه استاد شاگردی آن رشته هنری را فرا می گیرند. در خانه ملک افرادی وجود داشته اند که همینجا هنری را یاد گرفته اند و به عنوان یک استاد مطرح گشته اند.

 

رشته های هنری مختلف در خانه ملک مشهد

مجموعه خانه ملک در طول سال ها در رشته های مختلف گردش های بسیاری داشته است. بعضی رشته های هنری آمده اند و رفته اند و رشته های دیگر جایگزین آن ها شده اند. ممکن است بعضی رشته ها در یک دوره اینجا پر رنگ بوده باشد و در دوره ای کمرنگ شده باشد یا برعکس. در هر حال هم اکنون یعنی سال 1398 هجده رشته هنری در خانه ملک فعال است که هنرمندان در آن رشته ها مشغول فعالیت اند. قلمزنی روی فلز، مس، برنج، فولاد، نقره، مشبک، ریخته گری، ملیله نقره، سفال به صورت نقش برجسته، مجسمه، لعاب، سرامیک، کارگاه نقاشی باتیک، مهرسازی، کارگاه گلیم، طراحی فرش، نگارگری در رشته های تذهیب، تشعیر؛ طراحی مقرنس، کارگاه نقاشی قهوه خانه ای و... 

چنین فعالیت هایی در دیگر خانه های تاریخی مشهد مثل خانه داروغه مشهد وجود ندارد و آن خانه ها بیشتر محلی تاریخی و یادآور سبک زندگی مردم قدیم مشهد است. در خانه ملک دوره هایی کارگاه شیشه برپا بوده که فعلا به صورت فیوزینگ مشغول به کار هستند. کارگاه سنگ هرکاره که بر روی آن از قلمزنی تا مشبک و حکاکی سنگ تا تراش حجم روی سنگ انجام می شود. در کارگاه چوب هم هنر معرق، منبت، ساخت و سازهای سنتی و... صورت می گیرد.

در بعضی رشته های هنری مثل کارگاه مشبک سنگ که در طبقه اول فعال است هنرآموزان می آیند این هنر را یاد می گیرند. بعد از مدتی در همینجا به آنها کار سفارش داده می شود و کارآفرینی صورت می گیرد.

 

 

کارگاه سوزن دوزی در خانه ملک مشهد

در کارگاه خانه ملک دوخت های سنتی تقریبا درهمه رشته ها آموزش داده می شود. این کارگاه جزو کامل ترین کارگاه های خانه ملک به شمار می رود. از دوخت های رایج امروزی تا دوخت های منسوخی که الان دیگر کاربرد چندانی ندارد در آنجا آموزش داده می شود. انواع دوخت های سنتی در اینجا در حال احیا شدن است. در این کارگاه سرکار خانم محسنی، استاد سوزن ‌دوزی حضور دارند. ایشان دکترای هنری دارند و چهره برتر صنایع دستی کشور به شمار می روند. صبح های دوشنبه و پنجشنبه در خانه ملک افراد مختلف برای آموزش خدمتشان می رسند. از کمیته امداد، بهزیستی، عشایر و افراد به صورت خصوصی از این فرصت استفاده می کنند و از محضر ایشان بهره می برند. اکثر این افراد بعد از آموزش ‌دیدن خودشان در رشته های مختلفِ دوخت مثل سوزن دوزی، سرمه دوزی، بلوچی دوزی، پته دوزی و... تدریس می کنند.

این کارگاه در حال حاضر در طبقه منهای یک خانه ملک قرار گرفته و بازدید کنندگان می توانند بعد از ورود به حیاط از درب غربی مجاور دیوار غربی به آن راه یابند.

دوره گذشته در نمایشگاه صنایع دستی در یزد هنرمندان خانه ملک نیز حاضر شده بودند و کارگاه دوخت هم به آن نمایشگاه آمده بود. همانطور که می دانید یزد مهد پارچه و دوخت های سنتی است. با این حال کارگاهِ خانه ملک چه در فَرَت بافی که از نظر جنس نخ کیفیت خیلی خوبی دارد و چه در دوخت و دوزها توجه همه را جلب کرده بود. برای حاضرین در نمایشگاه جالب بود که دوخت هایی که دیگر استفاده نمی شود در کارگاه خانه ملک احیا شده است. این دوخت ها روی رومیزی، کوسن، جانماز و... کار شده است. مثلا وقتی در کارگاه های صنایع دستی برای دوخت حاضر می شدند 20 جانماز با 20 نوع دوخت مختلف ارائه می کردند که برای خِبرگان قابل توجه بود. این کارها آنقدر هنری است که اغلب دوست دارند آن جانمازها را قاب کنند و به دیوار بزنند. این صنایع هنری قابلیت دارد که سوغات مشهد باشد.

 

کلاس های خانه ملک مشهد

خیلی از اساتیدی که در خانه ملک فعال هستند جزو اساتید مطرح کشور بوده اند. کارهایشان در سطح کشور و بین الملل مطرح است. آثار این قبیل هنرمندان هم اکنون در خانه ملک موجود است. امید می رود روزی در تور مشهد موزه هنرهای معاصر داشته باشد تا بتوان این آثار را در آنجا به نمایش در آورد. اساتیدی مثل استاد احسان افشار در رشته نگارگری آثارشان در سطح کشوری و بین المللی مقام های متعدد آورده اند. استاد صفوی که دوره قبل اینجا حضور داشتند و سازمان، یک اثر را به ایشان سفارش داده بود. آن کار را انجام دادند و به مجموعه تحویل دادند. این اثر در سطح بین المللی مطرح است و در نشریه گارلن به عنوان یک اثر فاخر هنری ایرانی  منعکس شده است. این کار هم اکنون در مجموعه موجود است. دوره قبل در خانه ملک استاد صفوی حضور داشتند ولی متاسفانه در حال حاضر تشریف ندارند. جناب استاد افشار هم مدتی اینجا بوده اند و از محضرشان استفاده شده است.

 

استاد شمسی نژاد پیکسوت مقرنس ایران هم اکنون روزهای فرد در مجموعه خانه ملک حضور دارند. ایشان روزهای فرد در طبقه دوم به طرح زدن و آموزش مشغول اند. مقرنس های بسیاری از بناهای تاریخی ایران را مرمت کرده اند. مقرنس هایی در حرم یا بناهای فاخری مثل غیاثیه خرگرد توسط ایشان انجام شده است. استاد شمسی نژاد جزو اساتیدی هستند که شاید هزاران هزار نفر را تربیت کرده اند ولی ما هنوز منتظریم تا یک نفر شبیه به خودشان بیرون بیاید ولی هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.

 

نحوه همکاری با هنرمندان در خانه ملک

مدیریت خانه ملک در هر دوره بسته به بودجه تعریف شده با بعضی هنرمندان قرارداد می بندد تا برای آنجا کار تولید کنند. به بعضی هنرمندان هم فضای کار داده می شود. آن ها هم اینجا بدون دغدغه‌ی اجاره مغازه وآتلیه و غیره مشغول به کار می شوند. امکانات مجموعه را در اختیارشان قرار می دهند تا آن ها شروع به کار کنند و بازدید کننده هایی که وارد مجموعه می شوند با هنرشان آشنا گردند.

از سوی دیگر با راه اندازی کافه گالری خانه ملک فرصتی فراهم شده است که هنرمندان فضایی برای عرضه آثارشان داشته باشند. در خانه ملک شاید فضای کار را بتوان در اختیار 30 تن از هنرمندان قرار داد ولی این گالری برای سایر هنرمندانی که محلی برای ارائه و فروش آثارشان ندارند راهگشاست.  

هنرمندانی که اینجا می آیند طبیعتا باید ساعت اداری در مجموعه حضور داشته باشند چون بازدیدهای دولتی یا جلسات سازمانی در این زمان صورت می گیرد.

 

راهنمای گردشگری در خانه ملک مشهد  

یکی از هنرمندان ما که اینجا خودش مشغول به فعالیت است زحمت می کشد و عموما بازدیدکننده ها را راهنمایی می کند ولی در کل این مشکل وجود دارد. متاسفانه کمبود و مشکل زیاد وجود دارد که یکی از آن ها نداشتن راهنمای رسمی است. در هر حال مدیریت خانه ملک پیگیر است. حتی برنامه های ریخته شده که برای همه آثار شناسنامه درست شود ولی یکی از مشکلات این است که آثار هنری اینجا زود به زود جایگزین می شود و مثل موزه ها نیست. وقتی آثار جدیدی تولید می شود کارهای قبلی منتقل می شوند. همین موضوع فرایند تنظیم کردن و معرفی آثار گالری را مشکل می سازد.

در مجموعه ملک چالش هایی وجود دارد که دست و پای ما را می بندد. برای مثال در فضای خانه ملک کنار آثار هیچ جای خالی وجود ندارد که بتوانی تابلوهای میراث گذاشت. چیدمان فضا باید سازماندهی شود. ضمن اینکه چون اینجا یک بنای تاریخی است امکان دستکاری بنا هم وجود ندارد.

 

آیا بازدید از خانه ملک رایگان است؟

بازدید ازمجموعه ازابتدا رایگان بوده است. ما در ورودی نوشته ای نصب کرده ایم که بازدید رایگان است ولی باز هم عموما کسانی را می بینیم که سرک می کشند و می پرسند اجازه هست به داخل بیاییم؟ آیا بلیط هم باید تهیه کنیم؟ دلیل استقبال کم، عدم وجود تبلیغات است. 

 

ساعت بازدید خانه ملک مشهد

در تمامی فصول از ساعت 9 صبح تا 7 عصر خانه ملک به روی علاقمندان باز سات. هنرمندان هم عموما تا ساعت 2 حضور دارند.

در ماه مبارک رمضان خانه ملک از ساعت 9 صبح تا 6 عصر در خدمت بازدید کنندگان است

 

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی:
درباره این مطلب دیدگاهی بنویسید...
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش های موردنیاز با * علامت گذاری شده اند.
کد کپچا
دیدگاه در رابطه این مقاله وجود دارد.
  نفر این تور را پسندیده اند.